موانع کشف استعداد

همه‌ی ما می‌دانیم که شناخت استعدادهای ذاتی‌مان، اهمیت زیادی دارد. این استعدادها، می‌توانند آفریننده‌ی مهارت‌هایی باشند که روی زندگی ما اثر بالقوه و مهمی خواهند داشت.

اما آیا می‌دانید که عواملی نیز وجود دارند که می‌توانند به عنوان موانع کشف استعداد، مانع از شناخت این مهارت‌های ذاتی شوند؟

شناخت موانعی که برای کشف استعداد وجود دارد، کمک می‌کند تا بتوانیم آن‌ها را از زندگی خود حذف کرده و استعدادهایی که زیر آن مدفون می‌شوند را شناسایی کنیم. در این مطلب از مجله‌ی گارنت به شما نشان داده‌ایم که چه عواملی می‌توانند به عنوان مانع و سد برای شناخت استعدادهایتان باشند.

موانع استعدادیابی چیست؟

مانع به هر عامل بازدارنده گفته می‌شود. مثلاً وجود یک سنگ در مسیر راه، به عنوان مانع شناخته می‌شود. وقتی از موانع در استعدادیابی صحبت می‌کنیم، منظورمان تمام عواملی است که شناخت استعدادها و کشف آن را غیرممکن می‌سازند.

دو مدل واکنش در مقابل این عوامل می‌توان داشت. در واکنش اول، می‌توان به برقراری عوامل ادامه دهیم. یعنی هیچ تلاشی برای حذف موانع نداشته باشیم. در این صورت آن‌چه عاید خواهد شد، مدفون شدن استعدادها و عدم ظهور آن خواهد بود. اما واکنش دوم، شما را به تلاش برای حذف و از بین بردن موانع دعوت می‌کند. طوری‌که فرصت برای شناخت استعدادهای پنهان ایجاد خواهد شد.

چرا باید موانع استعدادیابی را بشناسیم؟

ممکن است برایتان سؤال باشد که اصلاً چرا باید موانع و سدهای راه شناخت استعدادها را بشناسیم. در پاسخ باید بگوییم که استعدادیابی به خودی خود کار دشواری است. یعنی اگر هیچ مانع و سدی در مسیر شناخت استعدادها وجود نداشته باشد، باز هم تشخیص درست و به‌وقع این مهارت‌های ذاتی، آسان نیست.

از طرف دیگر، استعدادهای هر فرد، سرمایه‌های وجودی او هستند. یعنی بدون پرداخت هزینه و تلاش خاصی، این مهارت‌ها در ذات وی نهفته است. لذا هدررفت این سرمایه با بی‌توجهی و عدم شناخت، به معنای اتلاف زمان و انرژی بسیار است.

در حقیقت می‌توان گفت که استعدادها، زمینه‌ی بروز خلاقیت‌ها و نقطه‌ی پیشرفت و ترقی هر فرد به شمار می‌آیند. بنابراین شناخت به موقع و تلاش برای شکوفایی این استعداد، می‌تواند زندگی فرد را به نقطه‌ی اوج خود برساند. نقطه‌ای که موفقیت کامل شناخته خواهد شد.

موانع شناخت استعدادها

در ادامه قصد داریم تا موانعی که برای شناسایی مهارت‌های ذاتی وجود دارند را معرفی کنیم.

بسیاری از دانشمندان و نوابع جهان، با پدیده‌ی تمسخر (به خصوص در سنین کودکی) روبه‌رو بوده‌اند. استعدادهای این افراد، به دلیل غیرعادی بودن و خلاف عرف بودن، سبب می‌شده تا دیگران دیدگاهی تمسخر آمیز به آن داشته باشند.

گرچه احساس منفی مسخره شدن، همیشه با شما همراه است؛ با این حال باید مراقب باشید و نگذارید که آن عامل، استعداد شما را مدفون کند. شاید خلاقیت شما برای سبک لباس پوشیدنتان، دلیل بر وجود یک استعداد هنری در شاخه‌ی مد و طراحی لباس باشد. یا شاید صدای خاص شما، به درد حرفه‌های دوبلوری و خوانندگی بخورد.

تنبیه شدن

بسیاری از مواقع، به خاطر استعدادهایمان تنبیه شده‌ایم. این عامل نیز به دلیل خلاف عرف و عادی بودن حرکات و رفتارهای ناشی از وجود استعداد، ایجاد می‌شود.

به عنوان مثال ممکن است شما در کودکی، تجربه‌ی تنبیه شدن به‌خاطر نقاشی روی دیوارهای خانه، دوختن لباس برای عروسک‌هایتان با پارچه‌های گران (!)، خرید میکروفون و اسباب‌بازی‌هایی که شاید در نظر بزرگسالان ایده‌آل و مناسب نباشد و … تنبیه شده باشید.

احساس منفی تنبیه، ممکن است شما را برای همیشه از آن فعالیت دور کند. وقت آن است تا به گذشته‌ی خود بازگردید. تنبیه‌های خود را مرور کنید. آیا واقعاً رفتاری اشتباه از شما سر زده یا صرفاً کاری کرده‌اید که به آن علاقه‌ی بسیار داشته‌اید؟! با خودتان مرور کنید و ببینید چه استعدادی ممکن است در اثر این تنبیهات، سرکوب شده باشد.

به عنوان مثال اگر استعداد نقاشی کردن داشته باشید، ترسیم اشیاء محیط و طرح‌های کتاب‌ها برایتان چندان دشوار و پیچیده نیست. یعنی ممکن است در کسری از زمان، طرح مورد نظر خود را روی کاغذ ترسیم کنید. اما این‌طور نیست که طراحی ساده باشد. بلکه دیگران (منظورمان افراد بدون مهارت نقاشی) این کار را به دشواری انجام می‌دهند و یا از انجام آن عاجز خواهند ماند.

وقتی یک کار را به سادگی انجام می‌دهید، در حالی که برای عموم افراد انجام آن ساده نیست، ممکن است با خود فکر کنید که این مهارت، چیز باارزش و قابل توجهی نیست. بنابراین به عنوان یک استعداد دست نخورده آن را کنار بگذارید. بهتر است کمی واقع‌بین باشید و واقعیت دشواری یا آسانی امور را تحت نظر قرار دهید.

عامل دیگری که به عنوان یکی از موانع کشف استعداد شناخته می‌شود، توقعات متناقضی است که اطرافیان و جامعه از ما دارد. به عنوان مثال ممکن است شما در رانندگی مهارت فوق‌العاده‌ای داشته باشید اما هرگز نتوانید به عنوان یک راننده فرمول یک در این حرفه مشغول شوید. مثلاً ممکن است جامعه، خانواده و اطرافیان شما را به سمت دکتر یا مهندس شدن سوق داده باشند. این موضوع سبب می‌شود تا شما از نظر زمانی هرگز به رانندگی حرفه‌ای نپردازید و در نتیجه استعدادتان هدر رود.

گرچه گاه این توقعات می‌تواند به نفع زندگی‌مان تمام شود، اما هرگز برای استعداد هدر رفته، مناسب نخواهد بود. به عنوان مثال اگر تحصیلات آکادمیک داشته باشید و در حرفه‌ی مناسبی مشغول به کار شوید، به دلیل سطح درآمدی و زندگی خود احساس رضایت خواهید کرد.

محیط نقش مهمی در شناخت استعدادها و پرورش آن دارد. قرارگیری در یک محیط نامناسب، سبب می‌شود تا استعداد شما ناشناخته باقی بماند و یا از رشد آن مهارت، جلوگیری خواهد شد.

ایجاد محیط مناسب و هم‌سو با استعدادها، به طور صددرصدی و همیشه مقدور نیست. اما می‌توان تاحدودی محیط را از عوامل ناسالم و سرکوب‌کننده‌ی استعدادها دور کرد. یک خانواده‌ی سالم، دوستان خوب، برنامه‌ریزی صحیح، ایجاد ارزش برای استعدادها و توانایی‌های خاص و … از جمله کارهایی هستند که جهت خلق محیط مناسب ایده‌آل خواهند بود.

توصیه می‌کنیم در صورت مشاهده‌ی علائم اختلالات شخصیتی و روانی اطرافیان، سریعاً برای درمان اقدام کنید. افسردگی و دیگر مشکلات روانی اطرافیان، می‌تواند روی زندگی شما و ایجاد یک محیط نامناسب نقش بسزایی داشته باشد.

قدیم‌ها یکی از موضوعات درس انشا این بود که «علم بهتر است یا ثروت؟». بگذریم که چقدر بحث و کشمکش میان همکلاسی‌ها و معلم‌هایمان رخ می‌داد. واقعیت این است که در دنیای امروز، در کم‌تر مواردی می‌توان از علم بدون ثروت بهره گرفت. چراکه ثروت مانند یک نیرو محرکه باید وجود داشته باشد.

یکی دیگر از موانع کشف استعداد، وضعیت نامناسب اجتماعی و اقتصادی شما است. اگر در سطح اقتصادی ضعیفی قرار گرفته باشید، به راحتی از پس هزینه‌های مربوط به شناخت استعدادها و دوره‌های مختلف مهارت‌ورزی به منظور پرورش آن برنمی‌آیید.

والدین شاغل، اوضاع مالی ضعیف، منابع تغذیه ضعیف و ناکافی، عدم دسترسی به منابع آموزشی و … برخی ازچیزهایی هستند که به عنوان وضعیت اجتماعی و اقتصادی نامناسب شناخته می‌شوند. وقتی نمی‌توانید برای استعدادیابی و پرورش مهارت‌ها هزینه کنید، به احتمال بیش‌تری استعدادهایتان پنهان و سرکوب شده باقی می‌ماند.

گرچه راهکار قطعی برای درمان این مانع وجود ندارد، اما می‌توان با تلاش بیش‌تر تاحدودی برخی از این شرایط را به تعدیل رساند. مثلاً با دریافت مهارت‌های پول‌ساز، تا حدودی شرایط مالی بهتری را برای خود و خانواده‌تان رقم بزنید. یا این‌که به منظور دسترسی به شرایط اجتماعی مناسب، مهاجرت به شهرهای دیگر و نقاط مناسب را در برنامه‌ی زندگی‌تان بگنجانید.

چیزهایی هستند که به عنوان وضعیت اجتماعی و اقتصادی نامناسب شناخته می‌شوند. وقتی نمی‌توانید برای استعدادیابی و پرورش مهارت‌ها هزینه کنید، به احتمال بیش‌تری استعدادهایتان پنهان و سرکوب شده باقی می‌ماند.

گرچه راهکار قطعی برای درمان این مانع وجود ندارد، اما می‌توان با تلاش بیش‌تر تاحدودی برخی از این شرایط را به تعدیل رساند. مثلاً با دریافت مهارت‌های پول‌ساز، تا حدودی شرایط مالی بهتری را برای خود و خانواده‌تان رقم بزنید. یا این‌که به منظور دسترسی به شرایط اجتماعی مناسب، مهاجرت به شهرهای دیگر و نقاط مناسب را در برنامه‌ی زندگی‌تان بگنجانید.

بسیاری از افراد علی‌رغم وجود محیط و شرایط ایده‌آل برای استعدادهای خود، آن‌طور که باید زمان نمی‌گذارند. واقعیت این است که روزمره و امور زندگی شما را به خود گرفتار می‌کند. شاید شما در مسیری قرار دهید که فرصت برای کندوکاو استعدادها و پرداختن به آن نداشته باشید.

برای حل این مانع، برنامه‌ریزی و مدیریت زمان راهگشا خواهد بود. شما نمی‌توانید کارهای زندگی‌تان را به دیگران واگذار کنید. حتی نمی‌توانید زمان بیش‌تری را خریداری کنید! اما می‌توانید لابه‌لایه حجم روزمرگی‌های خود، زمانی را برای خود و شناخت استعدادهایتان کنار بگذارید. اگر همه‌چیز مطابق با برنامه و نظم پیش برود، قطعاً بازخورد مثبتی خواهد داشت.

توصیه می‌کنیم از تکنیک‌های مختلف مدیریت زمان استفاده کنید. به استعدادها و علاقه‌مندی‌هایتان بها دهید و آن را در اولویت‌های زندگی بگذارید. بعد از مدتی با نتایج شگفت‌انگیز آن روبه‌رو خواهید شد. مثلاً می‌توانید در اوقات فراغت حتی در بازه‌های زمانی محدود، فرصتی را برای پرداختن به مهارت‌های ذاتی خود اختصاص دهید.

با موانع کشف استعداد چه کنیم؟

قطعاً گام اول، شناخت این موانع و عواملی است که مانع از بروز استعدادها و پرورش آن خواهد شد. این عوامل را در این مطلب بیان کردیم. بعد از شناخت، باید حتی الامکان از ایجاد این عوامل دوری کنید. با خودتان فکر کنید و ببینید کدام‌یک از این شرایط تا به حال برایتان اتفاق افتاده است. سپس استعداد قربانی این شرایط را شناسایی کنید. از کنار استعدادهایتان ساده و بی‌تفاوت عبور نکنید. استعدادهای شما می‌تواند سرچشمه و منبعی برای ترقی و پیشرفت در زندگی شما باشد. پس آن‌ها را شناسایی کرده و برنامه‌ای برای رشد استعدادهای خود بچینید.

شما می‌توانید برای شناخت استعدادهایتان از آزمون‌های استعدادیابی و تست‌های مختلف در این زمینه استفاده کنید. با مراجعه به مرکز استعدادیابی گارنت، شما برای نحوه‌ی آزمون استعدادیابی و تحلیل پاسخ‌های آن راهنمایی خواهید شد.

لطفاً والدین خوبی باشید!

رفتار شما به عنوان یک والد (پدر یا مادر) نقش مهمی در شناخت و رشد استعدادهای فرزندانتان خواهد داشت. پس اگر استعداد ذاتی کودکتان برایتان اهمیت دارد، باید بکوشید تا محیط مناسب برای رشد استعداد وی فراهم شود. هم‌چنین پرهیز از برخی رفتارها مانند برچسب زدن‌های افراطی، مسخره کردن، توقعات نابه‌جا، فشار بیش از حد، مقایسه‌ی کودک با دیگر هم‌سن و سالان و … به عنوان موانع کشف استعداد کودک شما اهمیت دارد.

سعی کنید کودکتان را بشناسید. به عنوان مثال اگر کودکی درون‌گرا و غیر اجتماعی دارید، باید در خصوص ارتباطات وی حوصله و صبر زیادی به خرج دهید. به محض حضور کودک در محیط اجتماعی، برای ایجاد ارتباط جدید او را تحت فشار قرار ندهید. هم‌چنین کوچک‌ترین ذوق و هوشمندی فرزندتان را نادیده نگیرید. شما می‌توانید از تکنیک‌های تشویقی زیادی برای افزایش انگیزه در کودک استفاده کنید.

به خاطر داشته باشید که استعداد، آینده‌ی کودک را تحت تأثیر قرار می‌دهد. پس با ایجاد فرصت رشد و بالندگی برای این مهارت‌های ذاتی، به کودک خود کمک کنید تا زندگی شاد‌تر و موفق‌تری را تجربه کند.

کلام آخر!

در این مطلب به طور مفصل در رابطه با موانع کشف استعداد صحبت کردیم. عوامل زیادی هستند که مانع از بروز مهارت‌های ذاتی می‌شوند. این عوامل در حقیقت سدی برای شناخت استعدادها هستند. دسته‌ی دیگری از این عوامل نیز به گونه‌ای عمل می‌کنند که فرصت رشد استعداد از فرد گرفته می‌شود.

با شناخت این عوامل، شما می‌توانید برنامه‌هایی برای حذف آن از زندگی خود بریزید. این‌طور گامی بسیار بزرگ به سمت کشف استعداد و بارور کردن آن برداشته‌اید. در این مطلب، تا حد ممکن سعی شده است تا راهکارهایی که برای حذف هر عامل قابل انجام است، به شما نشان داده شود.

در نهایت توصیه می‌کنیم استعدادیابی را به مراکز مشاوره استعدادیابی مانند گارنت بسپارید. تیم مجرب و کارآزموده‌ی گارنت در کنار شماست تا هر آن‌چه که برای شناخت و پرورش این مهارت‌های ذاتی نیاز دارید را به شما نشان دهد. شما می‌توانید از آزمون‌های مختلف استعدادیابی در این مرکز استفاده کنید. تحلیل نتایج این تست‌ها به شما نشان می‌دهد که در چه زمینه‌هایی استعداد دارید. در نتیجه با تمرکز بیش‌تر، محیط را برای رشد آن زمینه از مهارت‌ها، فراهم خواهید کرد.